انجمن نجوم لیرا
صورت فلکی تکشاخ

تکشاخ آسمان

در بین ستاره های مثلث زمستانی صورت فلکی کم نوری به نام تکشاخ قرار دارد که از قرن هفدهم روی نقشه ها ارائه شده است.این صورت فلکی به لحاظ این که دربین ستاره های درخشان دیگری قرار گرفته اند اغلب از قلم می افتد. هر چند دارای اجرامی کلاسیک باشد.

در بین آنها شاید ظریف ترین ستارگان سه تایی بتا ی تکشاخ قرار دارند که از درون تلسکوپ های کوچک هم دیده می شوند .با بزرگنمایی بیشتر همدم کوچک تر آن نیزتفکیک میشود.سه ستاره که از قدر پنجمند.یک کمان را تشکیل میدهند.ستاره تکشاخ  نیز با نام اپسیلون تکشاخ نیز ستاره ای دو تایی است که با تلسکوپ های کوچک تفکیک میشود.ستاره ی اصی  آن ابی-سفید همدمشبه رنگ زرد و قدر آنها4ر4و6ر7است.این ستاره ها در بین  سایرستارگان  کمنور جبل توجه می کنندو.این دو ستاره دوتایی واقعی نیتند وبا هم ارتباطی ندارند.تکشاخ دارای دو خوش هی ستاره ای شکوهمند است که دور تا دور را حابی کم فروغی که اخیرا در آن زاده شده اند احاطه کرده است.NGC2244گروهی گسترده شامل ده ها ستاره ی قدر ششم وضعیف تر است که سطحی معادل ظاهر قرص ماه را در بر دارد و میتوان آن را با دوربین چشمی یا بلسکوپ دارای بزرگنمایی کم هم دید.گوهر پنهان این مجموعه ابر گازی اطراف آن به نام سحابی رزتا است.در عکسبرداری با زمان نور دهی طولانی میتوان زیبایی بیشتر این سحابی را تشخیص داد.متاسفانه به علت کم نوری نمی شود آن را با تلسکوپ های کوچک دید ولی در شرایط مناسب ستاره شناسی ممکن است آن را با دور بین دو چشمی بزرگ به صورت هاله ای کم فروغ با پهنای دو برابر قرص ماه دید.فاصله ی آن 5500 سال نوری  ویکی از جوانترین خوشه های شناخته شده با عمری حدود 3 میلیون سال است.

صورت فلکی تکشاخ در آسمان با عنوان monocerosدر سمت چپ صورت فلکی جبار

در فاصله ی حدود 2درجه ای از NGC2244ستاره ای به نام پلاسکت قرار گرفته که به یاد کاشف کانادایی آن جان استانلی پلاسکت نامگذاری شده است.این ستاره سنگین ترین ستاره ی دوتایی شناخته شده است.براساس آخرین اندازه گیری ها هر دو ستاره اَبَر غول آبی با جرم 50 برابر خورشیدند که در نتیجه در طبقه بندی در جایگاه ستارگان اَبَر سنگین قرار می گیرند .این زوج چنان به هم نزدیکند که با هیچ تلسکوپی نمی توان آنها را جدا از هم دید. بنابراین ستاره شناسان تنها از راه تجزیه وتحلیل نور با طیف سنج قادرند بگویند که نور حاصل ناشی از دو ستاره است نه یک ستاره .مدت زمان گردش این درپو ستاره به دور یکدیگر بیش از 14 سال است.ستارگانی با این جرم زیادعمری طولانی ندارند بنابراین ستاره ی پلاسکت نیز باید بسیار جوان وسن آن کمتر از یک میلیون سال باشد.

خوشه ی ستاره ای NGC2264از دیگر جواهرات با ارزش ونهفته در تکشاخ است.تلسکوپ های کوچک ودوربین های دوچشمی ده ها ستاره را در شکل یک نیزه به همراه تعدادی ستاره ی ضعیف تر نشان می دهد.روشن ترین آنها اِس((Sتکساخ تکشاخ یا ستاره ای متراکم داغ وبه رنگ آبی سفید با قدر7/4وکمی متغیر است.NGC2264دریک ابر گازی درخشان پیچیده شده که برای مشاهده با تلسکوپ های کوچک بسیار کمنور است ولی میتوان با عکبرداری طولانی مدت آن را دید.در انتهای سر جنوبی مجموعه غباری تیره به شکل مخروط دیده می شود که نام مشهور سحابی مخروطی را بر خود دارد.NGC2264وسحابی مخروطی در فاصله ی 2500 سال نوری از ما قرا دارند.

نویسنده :محدثه رستم پور

منبع:راهنمای ماهانه آسمان شب(ایان ردپت-ویل تیریون)ترجمه :مهندس احمد دالکی


ادامه مطلب
نوشته شده در پنجشنبه ۱ بهمن ۱۳۸۸ ساعت ۹:۴۰ ب.ظ توسط |